Strona główna Otologia Implanty Audiologia Ogólne Wady uszu Atlas ucha Video Receptura Test z otologii Prezentacje Konsultacje online Autorzy
Strona główna › Otologia › Ossikuloplastyka – operacja kosteczek słuchowych
Otologia

Ossikuloplastyka – operacja kosteczek słuchowych

Operacja naprawcza kosteczek słuchowych to ossikuloplastyka. Najczęściej polega na odbudowie ciągłości kosteczek, jeśli są zniszczone przez proces zapalny lub perlaka. W przypadkach ich unieruchomienia, jak w tympanosklerozie, operacja polega na poprawie ruchomości.

Autor:  dr n. med. Marek Porowski specjalista otolaryngolog, otochirurg
🕐 8 min czytania 📅 Aktualizacja: 21 maja 2026
Spis treści
  1. Wprowadzenie
  2. Z jakiego materiału wykonuje się rekonstrukcję kosteczek
  3. Przebieg operacji
  4. Przykład ossikuloplastyki
  5. Źródła i dodatkowe informacje
  6. Pytania i odpowiedzi

Wprowadzenie

Operacja na kosteczkach słuchowych nosi nazwę ossikuloplastyki. Ma na celu poprawę słuchu poprzez odbudowę ciągłości rozłączonego łańcucha kosteczek słuchowych lub / i poprawę jego ruchomości. Ossikuloplastyka to zbiorcza nazwa wielu rodzajów operacji – są to skomplikowane zabiegi, które mogą być przeprowadzane skutecznie tylko przez doświadczonych lekarzy. Często uszkodzeniom kosteczek towarzyszy również uszkodzenie błony bębenkowej (perforacja). Leczenie operacyjne perforacji błony bębenkowej opisano w odpowiednim rozdziale – operacja błony bębenkowej – myringoplastyka. Również w innym miejscu opisano leczenie operacyjne otosklerozy.

Z jakiego materiału wykonuje się rekonstrukcję kosteczek

Ossikuloplastyka to operacja, która może być wykonana wykorzystując pozostałości kosteczek słuchowych pacjenta. Często podczas przewlekłego zapalenia ucha środkowego dochodzi do uszkodzenia kowadełka, czyli jednej z kosteczek ucha, ale czasem uszkodzeniu mogą ulec również inne kosteczki. Podczas tego zabiegu chirurg znajduje resztki uszkodzonych kosteczek, które mogą być użyte do odbudowy. Użycie własnego materiału pacjenta do rekonstrukcji łańcucha kosteczkowego jest zalecane, ponieważ jest to najbardziej optymalne rozwiązanie. W takim przypadku, chirurg odpowiednio umieszcza resztki kowadełka pomiędzy młoteczkiem a strzemiączkiem, tworząc nowe, funkcjonalne połączenie. Wideo poniżej ilustruje zasadę ossikuloplastyki z wykorzystaniem kowadełka, w metodzie zwanej interpoozycją.

Ossikuloplastyka – interpozycja kowadełka

Gdy uszkodzenie kosteczek jest zbyt poważne, aby wykorzystać ich resztki, chirurg może zastosować sztuczne protezy. Te protezy są zwykle wykonane z metalu, takiego jak tytan czy złoto, albo ze specjalnych materiałów sztucznych. Są one dobrze tolerowane przez organizm i mogą efektywnie zastąpić uszkodzone kosteczki, przywracając prawidłowe funkcjonowanie ucha. Ossikuloplastyka z użyciem protez stanowi alternatywę w sytuacjach, gdy nie można wykorzystać naturalnych materiałów pacjenta.

Przebieg operacji

Operacja ossikuloplastyki zwykle odbywa się w znieczuleniu ogólnym. Znieczulenie ogólne zapewnia komfort zarówno pacjentowi, jak i operującemu chirurgowi. Po zastosowaniu znieczulenia i przygotowaniu pola operacyjnego, chirurg przystępuje do oceny stanu ucha środkowego. Używa do tego mikroskopu operacyjnego, który zapewnia dużą dokładność i powiększenie, pozwalając na dokładną ocenę sytuacji.

Przykład ossikuloplastyki

Poniższe zdjęcia pokazują przebieg typowej operacji ossikuloplastyki: Zdjęcia 1 i 1a to stan po otwarciu ucha środkowego. Widoczny jest brak ciągłości między kosteczkami 1 i 2 (oznaczony żółtą strzałką). Wskutek tego dochodzi do rozwoju niedosłuchu u pacjenta. Zasada operacji polega na delikatnym usunięciu zniszczonej kosteczki z wnętrza ucha (1) w ten sposób, aby nie uszkodzić nerwu twarzowego przebiegającego bardzo blisko (5). Uszkodzenie nerwu twarzowego skutkuje niedowładem lub porażeniem nerwu objawiającym się brakiem funkcji mięśni połowy twarzy. Zniszczoną kosteczkę opracowuje się odpowiednio i ustawia na strzemiączku, co pokazane jest na zdjęciach 2 i 2a. Dzięki temu ciągłość łańcucha kosteczek zostaje przywrócona.

Uszkodzone kosteczki słuchowe Ryc. 1: uszkodzone kosteczki słuchowe

Stan po ossikuloplastyce Ryc. 2: stan po ossikuloplastyce

  1. przeszczep błony bębenkowej
  2. rekonstrukcja kosteczki
  3. wzgórek
  4. nerw twarzowy
  5. struna bębenkowa
  6. ścięgno mięśnia strzemiączkowego

Źródła i dodatkowe informacje

Pytania i odpowiedzi

Ile trwa operacja ossikuloplastyki?
Operacja ossikuloplastyki jest zabiegiem skomplikowanym i trudnym, wymagającym szczególnych umiejętności od chirurga. W zależności od warunków anatomicznych może trwać od kilkudziesięciu minut do ok. godziny.
Jak należy przygotować się do operacji?
Operacja ossikuloplastyki przeprowadzana jest w znieczuleniu ogólnym. W związku z tym należy przygotować się tak jak do każdej innej operacji. Należy wykonać badania zlecone przez lekarza oraz odbyć wymagane konsultacje. Przeczytaj: [Jak należy przygotować się do operacji laryngologicznej](/poradnik-pacjenta-jak-przygotowac-sie-do-operacji/).
Czy po operacji będą widoczne blizny?
Operacja ossikuloplastyki jest przeprowadzana najczęściej z dojścia przez przewód słuchowy zewnętrzny. Cięcie w przewodzie słuchowym zewnętrznym po operacji jest niewidoczne. Jeśli zmiany zapalne w uchu środkowym są rozległe to należy wykonać cięcie za uchem i od tej strony je usunąć. Wtedy obecna będzie blizna, która jednak praktycznie nie będzie widoczna ponieważ wykonuje się ją najczęściej w fałdzie skóry.
Czy po operacji słuch zawsze będzie lepszy?
Podstawowym celem operacji ossikuloplastyki jest poprawa słuchu. Zdecydowaną poprawę słuchu uzyskuje się po operacji u większości pacjentów. Istnieją jednak sytuacje, w których słuch nie polepszy się – są to zaawansowane zmiany zarostowe jamy bębenkowej lub zaawansowana tympanoskleroza, schorzenie przebiegające z odkładaniem się soli wapnia w uchu środkowym i z usztywnieniem błony bębenkowej i kosteczek.
Czy po operacji ossikuloplastyki mogę stracić słuch?
Jednym z możliwych powikłań operacji jest pogorszenie słuchu. Zdarzają się sytuacje, w których pacjent traci słuch całkowicie ale na szczęście są to sytuacje wyjątkowo rzadkie. Przed operacją nie można przewidzieć, u którego pacjenta słuch się pogorszy, jest to też przynajmniej częściowo niezależne od chirurga. Pewnym wytłumaczeniem takiego zdarzenia może być wyjątkowa wrażliwość ucha na hałas wytwarzany zawsze podczas operacji.
Jakie mogą być inne powikłania po operacji?
Powikłania po operacji ossikuloplastyki mogą się zdarzyć, ale nie są częste. Pacjent musi być poinformowany o możliwych powikłaniach przed operacją i musi zaakceptować taką możliwość podpisując zgodę na zabieg. Z powikłań, które mogą się zdarzyć prócz pogorszenia słuchu, należy wymienić zawroty głowy, zaburzenia smaku – pacjent odczuwa po operacji metaliczny smak lub uczucie drętwienia języka. Zaburzenia smaku oraz uczucie drętwienia języka zwykle ustępują w ciągu kilku tygodni do kilku miesięcy. Bardzo rzadko powikłaniem operacji są niedowłady i porażenia nerwu twarzowego. Każde z tych powikłań związane jest z uszkodzeniem struktur będących w bezpośrednim sąsiedztwie jamy bębenkowej i kości skroniowej, czyli miejsca, gdzie przeprowadza się operację.
Czy po operacji będzie można pływać na basenie i moczyć ucho?
Po kilku miesiącach od operacji, jeśli lekarz oceni, że ucho się wygoiło a perforacja błony bębenkowej została zamknięta, można pływać na basenie.
Czy loty samolotem są niebezpieczne dla ucha po operacji?
Każda gwałtowna zmiana ciśnienia w środowisku jest bardziej niebezpieczna dla ucha z założoną sztuczną protezką kosteczek niż dla ucha zdrowego. Dlatego też należy pamiętać o odpowiednim wyrównywaniu ciśnień w uchu środkowym, zwłaszcza podczas startu i lądowania. Tak więc należy przełykać ślinę, częściej ziewać, można żuć gumę, można również przed startem czy lądowaniem użyć kropli do nosa ze środkiem obkurczającym lub sterydem. Działania te mają na celu wyrównywanie ciśnień w uchu środkowym i środowisku zewnętrznym poprzez udrażnianie trąbki słuchowej. [Lot samolotem a słuch](/lot-samolotem-a-sluch/).
Czy po operacji można stosować słuchawki douszne?
Należy unikać nadmiernego hałasu niezależnie od jego pochodzenia. Słuchawek dousznych można używać lecz nie powinno się słuchać muzyki głośno.
Czy sztuczną protezkę należy wymieniać co jakiś czas?
Protezka wprowadzona do ucha środkowego powinna być tam umieszczona na stałe. Istnieją jednak sytuacje, kiedy z różnych względów protezka może przemieścić się z prawidłowego położenia. Pacjent odczuwa to jako ponowne pogorszenie słuchu, czasami występują również zawroty głowy. W przypadku ponownego pogorszenia się słuchu z powstaniem tzw. rezerwy ślimakowej należy wykonać reoperację ucha z wymianą protezki lub wprowadzeniem już tam obecnej do prawidłowego położenia.

Przeczytaj także

Otologia

Nerwiak słuchowy

Nerwiak słuchowy zwany również guzem kąta mostowo - móżdżkowego jest niezłośliwym nowotworem objawiającym się niedosłuchem i szumem usznym

Czytaj dalej → Otologia

Dlaczego ucho boli? Przyczyny bólu ucha i kiedy do lekarza

Ból ucha — najczęstsze przyczyny (zapalenie ucha, woskowina, ząb, staw żuchwy, szyja), co możesz zrobić i kiedy koniecznie zgłosić się do laryngologa.

Czytaj dalej → Otologia

Drenaż uszu i dreny wentylacyjne u dzieci

Drenaż uszu (dreny wentylacyjne) u dzieci: wskazania, rodzaje drenów, pielęgnacja, kąpiel i basen oraz co robić, gdy dren wypadnie lub wysięk wraca.

Czytaj dalej → Otologia

Operacja ucha środkowego — rodzaje zabiegów (przegląd)

Operacja ucha środkowego — przegląd rodzajów zabiegów: myringoplastyka, ossikuloplastyka, antromastoidektomia i operacja radykalna zmodyfikowana.

Czytaj dalej →