Creator: Marek Porowski
Published: 2026-09-05T00:00:00.000Z

XLIX Krajowa Konferencja Naukowo-Szkoleniowa • Ucho 2026

Rozbieżność tympanometrii z obrazem śródoperacyjnym: przypadki własne i wnioski praktyczne

Marek Porowski

Kajetany, 13–15 września 2026

1 / 40

Problem kliniczny

Wyniki badań nie zawsze zgadzają się z tym, co widać śródoperacyjnie

Sytuacja A — wynik PRAWIDŁOWY, a wysięk JESTWynik fałszywie ujemny.

Sytuacja B — wynik NIEPRAWIDŁOWY, a wysięku NIE MAWynik fałszywie dodatni.

Tympanogram z wyraźnym szczytem podatności — krzywa typu A — Krzywa ze szczytem — wynik opisywany jako prawidłowy

Tympanogram płaski, bez szczytu podatności — krzywa typu B — Krzywa płaska — wynik opisywany jako nieprawidłowy

2 / 40

Tympanometria (audiometria impedancyjna)

Pytania

Dlaczego wyniki bywają rozbieżne?Dlaczego zdarza się, że wyniki są rozbieżne z tym, co widzimy podczas zabiegu?
Na ile można im wierzyć?Czy i na ile można wierzyć wynikom badania tympanometrii?
Jakie decyzje można na nich oprzeć?Czy i jakie decyzje terapeutyczne można podejmować na podstawie tympanometrii?

3 / 40

Plan prezentacji

Plan

Czym jest i co pokazuje tympanometria?Zasada pomiaru, cztery liczby z wydruku, typy krzywej.
4 przypadki kliniczneWynik badania zestawiony z obrazem śródoperacyjnym.
DyskusjaTrafność diagnostyczna, przyczyny wyników fałszywych, wnioski praktyczne.

4 / 40

Po co to badanie

Czym jest i czym nie jest tympanometria

Mierzy podatność układu — Mierzy podatność (compliance, admittance) układu ucha środkowego przy zmiennym ciśnieniu. Wynik to nie „obecność płynu”, lecz ruchomość układu błona–kosteczki.
Nie bada słuchu jako takiego — lecz mechaniczne właściwości ucha środkowego.
Nie bada obecności wysięku — w jamie bębenkowej.
Nie „widzi” przyczyny — pokazuje, jak układ przewodzi energię akustyczną przy różnych ciśnieniach.

5 / 40

Co bada

Co wpływa na wynik badania tympanometrii

01 — Błona bębenkowaJej grubość, napięcie, blizny i zwapnienia.

02 — Kosteczki słuchoweŁańcuch kosteczek i więzadła kosteczek.

03 — Jama bębenkowaZawartość jamy i jej przestrzenie.

04 — Ciśnienie powietrzaCiśnienie powietrza w uchu środkowym.

6 / 40

Jak się wykonuje

Tympanometria — zasada pomiaru

Uszczelnienie przewoduSonda z elastyczną oliwką zamyka przewód słuchowy zewnętrzny, tworząc hermetyczną komorę pomiarową.
Ton sondażowyGłośniczek sondy podaje ton 226 Hz (u niemowląt 1000 Hz) o natężeniu ok. 85 dB SPL.
Zmiana ciśnieniaPompa płynnie zmienia ciśnienie w przewodzie, typowo od ok. +200 do −400 daPa.
Pomiar podatnościMikrofon rejestruje ton odbity: im mniej energii wraca, tym więcej „przyjęła” błona i tym większa podatność.

Schemat: sonda w hermetycznie zamkniętym przewodzie słuchowym, ton sondażowy 226 Hz, błona bębenkowa — Schemat poglądowy: sonda w hermetycznie zamkniętym przewodzie słuchowym; pomiar energii tonu odbitego od błony bębenkowej.

Kluczowa konsekwencja: szczyt podatności przypada przy równych ciśnieniach po obu stronach błony, a jego położenie odzwierciedla ciśnienie w uchu środkowym.

7 / 40

Fizyka pomiaru

Aparat mierzy podatność akustyczną, a nie ciśnienie wprost

Impedancja (Z) — opór, jaki układ ucha środkowego stawia energii dźwięku.
Admitancja (Y) — odwrotność impedancji: jak łatwo układ energię „przyjmuje”. Nowoczesne tympanometry rejestrują właśnie ją.
Podatność (compliance) — klinicznie raportowana składowa admitancji, wyrażana jako równoważna objętość powietrza w mililitrach (ml); przy tonie 226 Hz 1 mmho ≈ 1 ml.
Podatność statyczna skompensowana — wartość szczytu pomniejszona o podatność przy +200 daPa (tzw. ogonek). To tę liczbę widzimy jako „ml” na wydruku.

Częstotliwość tonu sondażowego

Ton	Zastosowanie
226 Hz	standard: dzieci powyżej ok. 6 mies. życia i dorośli
1000 Hz	niemowlęta do ok. 6 mies. życia (niedojrzałość ucha środkowego zniekształca wynik przy 226 Hz)
226 + 1000 Hz	badanie dwuczęstotliwościowe u niemowląt przy diagnostyce różnicowej

PerspektywaTympanometria szerokopasmowa (wideband absorbance) ocenia absorpcję energii w całym paśmie słyszalności — metoda rozwijana, wykraczająca poza zakres tego wykładu.

Ciśnienie w uchu środkowym wnioskujemy pośrednio, z położenia szczytu podatności, a nie z bezpośredniego pomiaru manometrycznego za błoną.

8 / 40

Pomiar

Anatomia pomiaru: cztery liczby z jednej krzywej

Podatność szczytowa / SC (ml)Wysokość szczytu — wskazuje na sztywność lub nadpodatność układu.
Szczyt ciśnienia / TPP (daPa)Położenie szczytu na osi ciśnienia — odzwierciedla ciśnienie w uchu środkowym.
Gradient / TW (daPa)Szerokość krzywej mierzona na 50% wysokości szczytu; opisuje szerokość i ostrość szczytu.
Objętość przewodu / ECV (cm³)Liczby nie widać na krzywej; aparat szacuje ją z pomiaru przy +200 daPa.

Krzywa tympanometryczna typu A z zaznaczonymi: wysokością szczytu (1), położeniem szczytu (2) i szerokością krzywej (3) — Z jednej krzywej: ① wysokość szczytu (SC), ② jego położenie (TPP), ③ szerokość na połowie wysokości (TW). Czwarta liczba — ECV — nie jest widoczna na krzywej.

9 / 40

Typy tympanogramu

Typ A nie zawsze znaczy „idealnie normalnie”

A, As i Ad mają szczyt w okolicy prawidłowego ciśnienia, ale różnią się wysokością szczytu.

ASzczyt w normie ciśnienia i wysokości. TPP w normie, podatność 0,3–1,6 ml.

AsSztywność: otoskleroza, tympanoskleroza, częściowy płyn. TPP w normie, podatność <0,3 ml.

AdNadmierna ruchomość: wiotka błona lub przerwanie łańcucha kosteczek. TPP w normie, podatność >1,6 ml.

Trzy krzywe tympanometryczne: As spłaszczona, A pośrednia, Ad wysoka i ostra — Krzywe różnią się wyłącznie wysokością szczytu.

10 / 40

Typy tympanogramu

Typ B jest wynikiem braku szczytu, a nie rozpoznaniem

Płaskość oznacza niską ruchomość; rozpoznanie zależy od ECV i obrazu klinicznego.

Normalne ECVNajczęściej płyn w uchu środkowym / OME.

Małe ECVSonda zablokowana, woskowina lub zła pozycja sondy.

Duże ECVPerforacja błony lub drożna rurka wentylacyjna.

Płaska krzywa tympanometryczna bez szczytu — typ B — Krzywa płaska: brak szczytu podatności.

11 / 40

Typy tympanogramu

Typ C — ujemne ciśnienie nie wystarcza do rozpoznania

Szczyt przesuwa się w lewo; samo ujemne TPP wymaga korelacji klinicznej.

Co oznacza?Ujemne ciśnienie i dysfunkcję trąbki słuchowej.

Czego nie oznacza?Nie potwierdza samodzielnie płynu ani ostrego zapalenia ucha środkowego.

KontekstInfekcja, objawy, otoskopia, słuch.

Krzywa tympanometryczna ze szczytem przesuniętym w stronę ciśnień ujemnych — typ C — Szczyt przesunięty w lewo — podciśnienie w uchu środkowym.

12 / 40

TPP

TPP — położenie szczytu: ciśnienie w uchu środkowym

Ciśnienie w przewodzie słuchowym (daPa), przy którym występuje maksimum podatności — czyli położenie szczytu krzywej na osi poziomej.

Norma orientacyjnaDorośli: ok. −100…+50 daPa • dzieci: do ok. −150 daPa.

−150…−200 daPaDysfunkcja trąbki słuchowej, stan po zapaleniu, nieżyt — krzywa typu C.

Poniżej −200 daPaIstotne podciśnienie; często współistnieje z wysiękiem lub go poprzedza.

Przesunięcie szczytu krzywej w stronę wartości ujemnych — Przesunięcie szczytu w lewo = podciśnienie w uchu środkowym; głębokie przesunięcie odpowiada krzywej typu C.

Uwaga: sam TPP słabo odróżnia zdrowie od choroby. Wartości graniczne bywają prawidłowe — znaczenie ma dopiero zestawienie z kształtem krzywej i ECV.

13 / 40

ECV

ECV — objętość przewodu: klucz do płaskiej krzywej B

Objętość powietrza między sondą a błoną bębenkową (cm³). Aparat szacuje ją z podatności zmierzonej przy skrajnym nadciśnieniu (+200 daPa), gdy błona jest „unieruchomiona”.

Norma — dzieciok. 0,4–1,0 cm³

Norma — dorośliok. 0,6–1,5 cm³

Przy krzywej typu A wartość ECV ma znaczenie drugorzędne. Kluczowa staje się dopiero wtedy, gdy krzywa jest płaska (typ B).

Krzywa B — co mówi ECV?

ECV w normie (np. 0,9 cm³)Wysięk w uchu środkowym (OME) — najczęstsza przyczyna krzywej B; błona jest, ale „unieruchamia” ją płyn.

ECV duża (>2,0 cm³ u dorosłego)Perforacja błony lub drożny dren wentylacyjny — aparat mierzy objętość przewodu razem z jamą bębenkową.

ECV bardzo mała (<0,3 cm³)Woskowina, ciało obce lub sonda oparta o ścianę przewodu — oczyścić przewód, zmienić położenie sondy i powtórzyć pomiar.

14 / 40

SC — podatność szczytowa: sztywność czy nadpodatność układu

Wysokość szczytu krzywej nad poziomem odniesienia przy +200 daPa (skompensowana podatność statyczna), wyrażona w ml.

Norma orientacyjnaDorośli: 0,3–1,6 ml • dzieci: 0,2–0,9 ml.

Poniżej normy → krzywa AsUsztywnienie układu: otoskleroza, miringoskleroza, blizny i zwapnienia błony, gęsty wysięk.

Powyżej normy → krzywa AdNadpodatność: błona wiotka po przebytych zapaleniach, przerwanie ciągłości łańcuszka kosteczek (np. pourazowe).

Krzywe As, A i Ad różniące się wysokością szczytu — As — spłaszczona (sztywność), A — pośrednia, Ad — wysoka i ostra (nadpodatność).

Uwaga: zmienność populacyjna jest duża. Wartości brzegowe interpretować ostrożnie i zawsze zestawiać z otoskopią oraz audiometrią tonalną.

15 / 40

TW — gradient (szerokość krzywej): jak rozmyty jest szczyt

Szerokość krzywej w daPa mierzona na wysokości 50% szczytu (po połowie spadku podatności względem maksimum). Inne nazwy: TW, szerokość tympanogramu.

Norma orientacyjnaDorośli: ok. 50–110 daPa • dzieci: do ok. 150 daPa.

Powyżej 150 daPa u dzieckaRośnie prawdopodobieństwo wysięku; powyżej 200 daPa jest ono wysokie — gradient bywa czułym wskaźnikiem OME przy krzywej z zachowanym szczytem.

Krzywa BBrak szczytu → gradient nieokreślony; wówczas decyduje ECV.

Dwie krzywe o tej samej wysokości szczytu: wąska i szeroka, z linią na 50% wysokości szczytu — Szerokość mierzymy na przerywanej linii, w daPa, nie w ml. Ta sama wysokość szczytu, dwa różne gradienty.

Gradient ma największe znaczenie praktyczne u dzieci — jako uzupełnienie TPP i podatności w wykrywaniu wysięku.

16 / 40

Podsumowanie

Od wydruku do decyzji

Czy krzywa ma szczyt?Nie → krzywa B → oceń ECV: norma = wysięk, duża = perforacja lub dren, mała = zatkany przewód (powtórz pomiar).
Gdzie jest szczyt?TPP: szczyt w normie (−100…+50 daPa) albo przesunięty — podciśnienie oznacza dysfunkcję trąbki słuchowej (krzywa C).
Jak wysoki jest szczyt?Podatność: za niska = sztywność (As — otoskleroza, zwapnienia), za wysoka = nadpodatność (Ad — wiotka błona, przerwanie łańcuszka).
Jak szeroki jest szczyt?Gradient: powyżej 150–200 daPa u dziecka wzmacnia podejrzenie wysięku, nawet gdy szczyt jest zachowany.

Trzy zasady na koniec

①Wszystkie liczby interpretujemy łącznie, nigdy pojedynczo.

②Tympanometria ocenia mechanikę ucha środkowego, nie próg słyszenia.

③Wynik ma znaczenie dopiero w zestawieniu z otoskopią i audiometrią tonalną.

17 / 40

Przypadki kliniczne

18 / 40

Przypadek 1

Tympanometria: ucho lewe i prawe

Tympanogram ucha lewego, typ C, MEP −210 daPa — Typ C • TW 136 daPa — w normie. Odruch strzemiączkowy IPSI: nieobecny (NR).

Tympanogram ucha prawego, typ C, MEP −235 daPa — Typ C • TW 227 daPa — poszerzony (cechy wysięku). Odruch strzemiączkowy IPSI: nieobecny (NR).

Parametr	Wartość	Jedn.
ECV	0,64	ml
MEP	−210	daPa
SC	0,46	ml
TW	136	daPa

Parametr	Wartość	Jedn.
ECV	0,93	ml
MEP	−235	daPa
SC	0,42	ml
TW	227	daPa

19 / 40

Przypadek 1

Gęsty wysięk mimo „spokojnego” wyniku

Kontekst

Tympanometria: oba uszy typ C.
Ucho lewe: TW 136 daPa — w normie; wynik AI nie wskazał wysięku.
Odruch strzemiączkowy: nieobecny obustronnie (NR 500–4000 Hz).
Śródoperacyjnie: gęsty wysięk w jamie bębenkowej obustronnie.

Obraz śródoperacyjny: gęsty wysięk w jamie bębenkowej ucha lewego — Gęsty wysięk w jamie bębenkowej, ucho lewe.

Obraz śródoperacyjny: gęsty wysięk widoczny po tympanotomii — Gęsty wysięk widoczny po tympanotomii.

20 / 40

Przypadek 1

Gęsty wysięk mimo „spokojnego” wyniku — obraz śródoperacyjny

Obraz śródoperacyjny z zaznaczonymi obszarami zmian — Ten sam obraz z zaznaczonymi zmianami.

Obraz śródoperacyjny bez oznaczeń — Obraz bez oznaczeń.

21 / 40

Przypadek 2

Tympanometria: ucho lewe i prawe

Tympanogram ucha lewego, TPP −164 daPa — TPP −164 daPa → podciśnienie = typ C.

Tympanogram ucha prawego, TPP −53 daPa, wyraźny szczyt — Typ A — prawidłowy.

Parametr	Wartość	Jedn.
TPP	−164	daPa
ECV	0,9	ml
SC	0,2	ml
TW	161	daPa
Typ (aparat)	As	—

Parametr	Wartość	Jedn.
TPP	−53	daPa
ECV	0,9	ml
SC	1,0	ml
TW	65	daPa
Typ (aparat)	A	—

22 / 40

Przypadek 2

Płyn w jamie bębenkowej pomimo tympanogramu typu C

Kontekst

Tympanometria: ucho prawe typ A (prawidłowe).
Ucho lewe: TPP −164 daPa → typ C (podciśnienie); aparat opisał „As”.
Ucho lewe przed nacięciem: błona matowa, niewidoczne struktury anatomiczne.
Śródoperacyjnie: bardzo gęsty płyn w jamie bębenkowej (ucho lewe).

Ucho lewe przed nacięciem — matowa błona bębenkowa bez widocznych struktur anatomicznych — Ucho lewe przed nacięciem: matowa błona, brak struktur anatomicznych.

23 / 40

Przypadek 3

Tympanometria: ucho lewe i prawe

Tympanogram ucha lewego, MEP około −100 daPa, płaski szeroki szczyt — Typ C • MEP ≈ −100 daPa.

Tympanogram ucha prawego, MEP około −110 daPa, płaski szeroki szczyt — Typ C • MEP ≈ −110 daPa.

Parametr	Wartość	Jedn.
MEP	−100	daPa
ECV	0,58	ml
SC	0,23	ml
TW	170	daPa
Typ	C	—

Parametr	Wartość	Jedn.
MEP	−110	daPa
ECV	0,51	ml
SC	0,20	ml
TW	205	daPa
Typ	C	—

24 / 40

Przypadek 3

Gęsty wysięk i błona bliznowata — mimo tympanogramu typu C

Kontekst

Tympanometria: oba uszy typ C (podciśnienie).
Ucho prawe: MEP ≈ −110 daPa, TW poszerzony — nie płaski typ B.
Ucho lewe: błona bliznowata, nieprzejrzysta, nieprawidłowa.
Śródoperacyjnie (ucho prawe i lewe): bardzo gęsty wysięk po nacięciu.

Ucho lewe — błona bliznowata, nieprzejrzysta — Ucho lewe: błona bliznowata, nieprzejrzysta.

Ucho prawe — gęsty wysięk po nacięciu błony bębenkowej — Ucho prawe: gęsty wysięk po nacięciu.

25 / 40

Przypadek 4

Tympanometria: ucho lewe i prawe

Tympanogram ucha lewego, MEP −180 daPa, krzywa bardzo szeroka — Typ C • TW 302 daPa — poszerzony (cechy wysięku).

Tympanogram ucha prawego, MEP −200 daPa, krzywa węższa — Typ C • TW 109 daPa — prawidłowy (krzywa węższa).

Parametr	Wartość	Jedn.
ECV	0,57	ml
MEP	−180	daPa
SC	0,36	ml
TW	302	daPa

Parametr	Wartość	Jedn.
ECV	0,57	ml
MEP	−200	daPa
SC	0,35	ml
TW	109	daPa

26 / 40

Przypadek 4

Przewlekłe wysiękowo-zarostowe zapalenie uszu, obustronnie

Dane kliniczne

Otoskopia — błona wciągnięta, matowa, zmleczała, brak elementów anatomicznych.
Tympanometria — obustronnie typ C/As.
Śródoperacyjnie (myringotomia) — gęsty wysięk obustronnie.
Kwalifikacja — obustronna tympanotomia przednia z drenażem.

Gęsty wysięk w jamie bębenkowej po myringotomii — Gęsty wysięk w jamie bębenkowej.

Gęsty wysięk i zmiany zarostowe w uchu środkowym — Gęsty wysięk / zmiany zarostowe („glue ear”).

Sedno: tympanogram typu C/As (nie płaski B), a myringotomia ujawniła gęsty wysięk.

27 / 40

Dyskusja

28 / 40

Dyskusja

Trafność diagnostyczna

85–94%CzułośćPłaski / nieprawidłowy tympanogram rzadko „przeocza” wysięk.

21–98%SwoistośćOgromny rozrzut — wiele wyników fałszywie dodatnich (typ C2, podciśnienie).

49–99%Typ BGdy jest typ B, płyn zwykle obecny — ale przedział bardzo szeroki.

48–58%Wynik prawidłowyW populacji operacyjnej prawidłowy wynik NIE wyklucza wysięku.

Przesłanie: wynik nieprawidłowy dobrze wskazuje wysięk; prawidłowy słabo go wyklucza.

29 / 40

Dyskusja — wynik fałszywie ujemny

Prawidłowy tympanogram mimo wysięku (1/3)

Mała ilość lub częściowy / segmentowy wysiękTo najlepiej udokumentowane wyjaśnienie. Jeżeli płyn zajmuje tylko część jamy bębenkowej i pozostaje warstwa powietrza, błona może nadal uzyskiwać wyraźny szczyt podatności. W badaniach operacyjnych tympanogramy ze szczytem przy obecnym płynie były zwykle związane z poziomem powietrze/płyn, a nie całkowitym wypełnieniem jamy. W modelu doświadczalnym standardowa tympanometria 226 Hz często pozostawała typu A przy częściowym wypełnieniu; krzywa B pojawiała się dopiero, gdy płyn niemal całkowicie wypełniał ucho i pokrywał błonę (Ravicz i wsp.).

Płyn nie kontaktuje się z odpowiednio dużą powierzchnią błonyDla wyniku ważniejszy może być kontakt płynu z błoną i ograniczenie jej ruchomości niż samo stwierdzenie płynu gdzieś w jamie bębenkowej lub zachyłkach ucha środkowego.

Wczesna albo ustępująca faza chorobyWe wczesnym AOM/OME płynu może być jeszcze zbyt mało, aby spłaszczyć krzywą. Podczas zdrowienia część płynu pozostaje, lecz ucho odzyskuje dostateczną ruchomość, aby pojawił się szczyt. Dlatego konfiguracja może przechodzić B → szeroka krzywa ze szczytem → A.

30 / 40

Dyskusja — wynik fałszywie ujemny

Prawidłowy tympanogram mimo wysięku (2/3)

Wiotka lub nadmiernie podatna błona bębenkowaBliznowata neomembrana, ogniskowa atrofia albo wiotka błona może pochłaniać część efektu usztywniającego wysięku. Wynik bywa wówczas A lub częściej Ad. Podobne „maskowanie” może wystąpić przy nieciągłości łańcucha kosteczek. Jest to uzasadnione mechanicznie i opisywane w opracowaniach audiologicznych, ale słabiej udokumentowane ilościowo niż wpływ objętości płynu (raport ASHA).

Niemowlę i niewłaściwa częstotliwość sondyU niemowląt podatne ściany przewodu słuchowego i niedojrzała mechanika ucha mogą wytworzyć szczyt przy 226 Hz mimo płynu. W badaniu 217 uszu niemowląt czułość 226 Hz wynosiła zaledwie 43–61%, wobec 97–98% dla 1000 Hz. Fałszywe krzywe ze szczytem wiązały się m.in. z młodszym wiekiem, większym ECV i mniej lepkim płynem (Gellrich i wsp., 2024).

Mała lepkość płynuNajnowsze dane u niemowląt wskazują, że rzadszy płyn łatwiej współistnieje z zachowanym szczytem 226 Hz. W starszej literaturze zależność od lepkości była jednak niespójna; objętość i stopień wypełnienia są lepiej potwierdzonymi czynnikami.

31 / 40

Dyskusja — wynik fałszywie ujemny

Prawidłowy tympanogram mimo wysięku (3/3)

Uproszczona lub błędna klasyfikacja krzywej„Typ A” może obejmować płytki As, bardzo szeroki szczyt albo wynik graniczny, jeżeli urządzenie lub opisujący bierze pod uwagę głównie położenie szczytu. Tympanometryczna szerokość, wysokość admitancji i gradient mogą być nieprawidłowe mimo formalnej etykiety A. Klasyfikacja literowa traci część informacji ciągłej.

Zmiana stanu ucha między badaniamiJeżeli tympanometrię wykonano wcześniej niż otoskopię, TK lub zabieg, płyn mógł pojawić się w międzyczasie. OME jest stanem dynamicznym, szczególnie podczas infekcji górnych dróg oddechowych.

Wpływ znieczuleniaZnieczulenie wziewne może szybko zmienić ciśnienie ucha. W jednym badaniu 30% tympanogramów zmieniło typ po indukcji; spośród 14 krzywych B, które stały się A, w 8 uszach nadal znaleziono płyn (Rees i wsp.).

32 / 40

Dyskusja — wynik fałszywie dodatni

Nieprawidłowy tympanogram bez wysięku (1/2)

Bliznowacenie lub pogrubienie błony bębenkowejBłona po przebytym zapaleniu, perforacji lub zabiegu może pozostać sztywna. Tympanometr rejestruje brak ruchomości, ale nie potrafi stwierdzić, czy przyczyną jest płyn, czy sama błona.

Myringo- lub tympanosklerozaZwapniałe blaszki błony albo tympanoskleroza obejmująca kosteczki mogą dawać krzywą A_s, ale przy większym usztywnieniu także całkowicie płaską B.

Unieruchomienie kosteczekZwłaszcza boczne unieruchomienie młoteczka lub rozległe zrosty mogą dać krzywą nieodróżnialną od wysięku w standardowej tympanometrii 226 Hz (raport ASHA).

Przewlekła retrakcja, niedodma lub adhezyjne zapalenie uchaSilnie wciągnięta błona ma ograniczoną ruchomość nawet bez płynu. W badaniu uszu z przewlekłą retrakcją, ale bez wysięku podczas myringotomii, 29% miało fałszywie dodatni typ B (Kemaloğlu i wsp.).

Bardzo ujemne ciśnienie poza zakresem pomiaruJeżeli rzeczywisty szczyt leży poniżej dolnej granicy przemiatania, np. poniżej −400 daPa, zapis może wyglądać na płaski. Jest to w rzeczywistości „ucięty typ C”, a nie dowód płynu.

33 / 40

Dyskusja — wynik fałszywie dodatni

Nieprawidłowy tympanogram bez wysięku (2/2)

Perforacja błony lub drożny dren wentylacyjnyPowstaje krzywa B, lecz zwykle z dużą ECV. Nie powinno się jej interpretować jako wysięku.

Woskowina, sonda oparta o ścianę albo niedrożny kanał sondyDają zapis B z małą ECV. Jest to artefakt przewodu słuchowego, a nie wynik z ucha środkowego.

Perlak, tkanka bliznowata lub rzadziej guz ucha środkowegoMasa albo tkanka wypełniająca przestrzeń i ograniczająca ruch błony może imitować wysięk. Jest to przyczyna rzadsza, ale klasycznie wymieniana w piśmiennictwie.

Płyn zniknął po wykonaniu tympanometriiJeśli badanie poprzedza zabieg o dni lub tygodnie, wynik B mógł być prawdziwy w chwili pomiaru, ale wysięk zdążył ustąpić. Jednocześnie błona może nadal pozostawać pogrubiała lub wciągnięta.

Ruch dziecka, płacz, połykanie, zła kalibracja lub niepowtarzalny zapisMogą zniekształcić kształt i wartości ECV/admitancji. W badaniach małych dzieci wartość tympanometrii wyraźnie spadała przy braku współpracy.

34 / 40

Dyskusja

Co wynik naprawdę znaczy przed zabiegiem

Wynik dodatni (typ B) → ufajPłaski typ B przy prawidłowym ECV prawie zawsze oznacza płyn śródoperacyjnie. Mocny argument za drenażem.
Uwaga: najpierw wyklucz „pozorny” typ B — woszczynę, artefakt sondy, perforację (sprawdź ECV).

Wynik ujemny (typ A/C) → ostrożniePrawidłowy lub typ C tympanogram NIE wyklucza wysięku. ~7,5% uszu z typem A miało płyn przy aspiracji (Eyigör 2015), a w ~42% był to gęsty śluz.
Praktyka: prawidłowy tympanogram zawsze konfrontuj z otoskopią i audiometrią.

35 / 40

Dyskusja

Badania dodatkowe — uzupełnienie diagnostyki

Audiometria tonalnaNiedosłuch przewodzeniowy zwykle ~25–30 dB. Pokazuje skutek, nie obecność płynu.

Otoemisje (OAE/DPOAE)Wysięk tłumi emisje. Dobry przesiew (czułość ~88–94%), ale nieswoisty: obniża je każda dysfunkcja ucha środkowego.

Odruch strzemiączkowyPrzy wysięku zwykle nieobecny. Zwiększa czułość w połączeniu z gradientem (Nozza: 90%/86%).

Szerokopasmowa immitancja (WAI)Nowsza, dokładniejsza od 226 Hz: czułość do ~100%; dodanie WAI do baterii podniosło czułość z 27% do 78%.

Żadne pojedyncze badanie nie jest doskonałe — siła leży w zgodności otoskopii, tympanometrii i audiometrii.

36 / 40

Dyskusja — lepsze kryterium

Szerokość i gradient różnicują wysięk lepiej niż podział A/B/C

Czytaj liczby, nie tylko literę.

Szerokość TW >200–250 daPaKryterium skierowania (ASHA / American Academy of Audiology) → podejrzenie wysięku.

Gradient ≤0,2 mlCzułość 78% / swoistość 90% jako pojedynczy wskaźnik (Nozza 1992).

Gradient >150 daPa + podatność <0,2 ml≥95% prawdopodobieństwa wysięku.

Typ B + C2 razemKryterium „OME” w badaniach przesiewowych; C1 traktowany jak dysfunkcja trąbki bez płynu.

37 / 40

Praktyka

Sześć zasad praktycznych

Nie ufaj jednemu badaniuŁącz otoskopię (pneumatyczną) + tympanometrię + audiometrię. Zgodność dwóch metod podnosi czułość i swoistość powyżej 90%.
Najpierw wyklucz artefaktTyp B? Sprawdź objętość przewodu: niska → woszczyna lub sonda; wysoka → perforacja lub dren; norma → realny wysięk.
Czytaj gradient, nie tylko literęSzerokość/gradient i odruch strzemiączkowy różnicują lepiej niż samo A/B/C. Wynik graniczny → powtórz badanie.
Uwzględnij czasPotwierdź utrzymywanie się wysięku w oknie ok. 3 miesięcy. Im świeższe badanie przed zabiegiem, tym wiarygodniejsze.
Pamiętaj:Prawidłowy tympanogram NIE wyklucza wysięku: przy niedosłuchu i podejrzanej otoskopii rozważ myringotomię.
Niemowlęta → 1000 HzPoniżej ok. 7. miesiąca życia nie polegaj na 226 Hz; stosuj sondę wysokoczęstotliwościową.

38 / 40

Dziękuję za uwagę

Grafika: małżowina uszna i ślimak z falami dźwiękowymi

www.porl.pl

39 / 40

Źródła

Piśmiennictwo

Rosenfeld RM i wsp. Clinical Practice Guideline: Otitis Media with Effusion (Update). Otolaryngol Head Neck Surg 2016;154(1S):S1–S41.
Takata GS, Chan LS, Morphew T i wsp. Evidence assessment of the accuracy of methods of diagnosing MEE. Pediatrics 2003;112(6):1379–87.
Nozza RJ i wsp. Towards the validation of aural acoustic immittance measures. Ear Hear 1992;13:442–53.
Nozza RJ i wsp. Identification of middle ear effusion by aural acoustic admittance. Ear Hear 1994;15:310–23.
Watters GWR i wsp. Tympanometry and otoscopy prior to myringotomy. Int J Pediatr Otorhinolaryngol 1992 (PMID 1428589).
Eyigör H i wsp. Comparison of tympanometry and microscopy with myringotomy in OME. KBB-Forum 2015;14(2).
Anwar K i wsp. OME: accuracy of tympanometry at myringotomies. Pak J Med Sci 2016 (PMC4859046).
Darraj E i wsp. Sensitivity and specificity of tympanometry in serous otitis media. J Otolaryngol ENT Res 2020;12(2):60–63.
Onusko E. Tympanometry. Am Fam Physician 2004;70(9):1713–20.
Jerger J. Clinical experience with impedance audiometry. Arch Otolaryngol 1970.
MRC Multi-Centre Otitis Media Study Group. Tympanometry in predicting hearing impairment in OME. Clin Otolaryngol 1999;24:294–300.
A Comparison of 226- and 1000-Hz Probe Tone Tympanometry With Myringotomy Findings in Infants. Am J Audiol 2024 (2024_AJA-24-00062).
Paradise JL, Smith CG, Bluestone CD. Tympanometric detection of MEE in infants. Pediatrics 1976;58:198–210.
Kemaloglu YK i wsp. Tympanometry and reflectometry in ears with chronic retraction without effusion. IJPO 2000;55:21–27.
Ali AHA i wsp. Prediction of fluid characteristics in pediatric OME from tympanometry. Otolaryngol (OA) 2017.
Maw AR i wsp. Prognostic significance of middle ear aspirate type in OME. Clin Otolaryngol 1993;18:396–99.
Improving Differential Diagnosis of OME Using Wideband Acoustic Immittance. PMC8387322.
NICE. Otitis media with effusion in under 12s (NG233). 2023.

40 / 40

Spis slajdów (40)

Rozbieżność tympanometrii z obrazem śródoperacyjnym: przypadki własne i wnioski praktyczne
Wyniki badań nie zawsze zgadzają się z tym, co widać śródoperacyjnie
Pytania
Plan
Czym jest i czym nie jest tympanometria
Co wpływa na wynik badania tympanometrii
Tympanometria — zasada pomiaru
Aparat mierzy podatność akustyczną, a nie ciśnienie wprost
Anatomia pomiaru: cztery liczby z jednej krzywej
Typ A nie zawsze znaczy „idealnie normalnie”
Typ B jest wynikiem braku szczytu, a nie rozpoznaniem
Typ C — ujemne ciśnienie nie wystarcza do rozpoznania
TPP — położenie szczytu: ciśnienie w uchu środkowym
ECV — objętość przewodu: klucz do płaskiej krzywej B
SC — podatność szczytowa: sztywność czy nadpodatność układu
TW — gradient (szerokość krzywej): jak rozmyty jest szczyt
Od wydruku do decyzji
Przypadki kliniczne
Tympanometria: ucho lewe i prawe
Gęsty wysięk mimo „spokojnego” wyniku
Gęsty wysięk mimo „spokojnego” wyniku — obraz śródoperacyjny
Tympanometria: ucho lewe i prawe
Płyn w jamie bębenkowej pomimo tympanogramu typu C
Tympanometria: ucho lewe i prawe
Gęsty wysięk i błona bliznowata — mimo tympanogramu typu C
Tympanometria: ucho lewe i prawe
Przewlekłe wysiękowo-zarostowe zapalenie uszu, obustronnie
Dyskusja
Trafność diagnostyczna
Prawidłowy tympanogram mimo wysięku (1/3)
Prawidłowy tympanogram mimo wysięku (2/3)
Prawidłowy tympanogram mimo wysięku (3/3)
Nieprawidłowy tympanogram bez wysięku (1/2)
Nieprawidłowy tympanogram bez wysięku (2/2)
Co wynik naprawdę znaczy przed zabiegiem
Badania dodatkowe — uzupełnienie diagnostyki
Szerokość i gradient różnicują wysięk lepiej niż podział A/B/C
Sześć zasad praktycznych
Dziękuję za uwagę
Piśmiennictwo

Wykład wygłoszony podczas: XLIX Krajowa Konferencja Naukowo-Szkoleniowa „Ucho 2026”, Kajetany, 13–15 września 2026. Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.

Rozbieżność tympanometrii z obrazem śródoperacyjnym