Wyciek z ucha to objaw, nie choroba
Wydzielina z ucha (łac. otorrhea) nie jest osobną chorobą. To sygnał, że w przewodzie słuchowym albo w uchu środkowym dzieje się coś, co trzeba obejrzeć. Lekarz ocenia dwie rzeczy: jaka to wydzielina i czy błona bębenkowa jest cała. Przy zachowanej błonie wydzielina pochodzi zwykle z przewodu słuchowego. Przy perforacji lub drenie wypływa z ucha środkowego.
Co nie jest wyciekiem: woda po kąpieli, nadmiar kropli do uszu i rzadka woskowina. Te sytuacje mijają same, bez ropy i bez bólu.
Jaka wydzielina, taka możliwa przyczyna
| Wydzielina | Najczęstsze przyczyny |
|---|---|
| Ropna, żółta lub zielona (ropa w uchu) | zapalenie ucha zewnętrznego; ostre zapalenie ucha środkowego z pęknięciem błony; przewlekłe zapalenie ucha |
| Cuchnąca, śmierdząca | przewlekłe zapalenie ucha, perlak, ciało obce |
| Śluzowa lub surowicza | ucho środkowe: perforacja albo dren, często przy katarze |
| Z krwią | uraz (np. patyczek), ziarnina zapalna, perlak, perforacja po urazie; zobacz krew z ucha |
| Wodnista, przejrzysta | woda lub krople, wyprysk przewodu; rzadziej płyn mózgowo-rdzeniowy po urazie głowy |
Żółta lub zielona barwa sama nie mówi, czy zakażenie jest bakteryjne. Liczy się całość obrazu: ból, gorączka, czas trwania i wygląd błony.
Najczęstsze przyczyny
Zapalenie ucha zewnętrznego. Zakażenie skóry przewodu po zamoczeniu ucha albo po urazie patyczkiem. Ból nasila się przy dotyku skrawka i pociąganiu za małżowinę, do tego świąd i niewielka, gęsta wydzielina. Szczegóły: zapalenie ucha zewnętrznego.
Ostre zapalenie ucha środkowego. Gdy ropa pęknie przez błonę bębenkową, ból i gorączka zwykle słabną, a z ucha wypływa ropa. Perforacja po ostrym zapaleniu najczęściej goi się sama. Szczegóły: ostre zapalenie ucha środkowego i perforacja błony bębenkowej.
Przewlekłe zapalenie ucha i perlak. Wyciek z jednego ucha, który trwa tygodniami albo wraca, często cuchnie i towarzyszy mu niedosłuch. Przyczyną może być przewlekłe zapalenie z perforacją lub perlak ucha. Perlak sam nie wyleczy się kroplami i wymaga oceny otochirurga. Jak wygląda w badaniu: perlak ucha w zdjęciach.
Dreny wentylacyjne. U dziecka z drenami wyciek podczas kataru jest częsty, bo wydzielina z ucha środkowego wypływa przez dren. Wytyczne z 2022 roku zalecają w takiej sytuacji krople do uszu, a nie antybiotyk doustny.
Ciało obce i uraz. U małych dzieci wyciek z jednego ucha może oznaczać wepchnięty przedmiot. Wyciek po urazie okolicy ucha zawsze wymaga oceny lekarskiej.
Wyciek z ucha u dziecka
Ropa lub wydzielina z ucha u dziecka to powód do wizyty, ale rzadko do paniki. Najczęściej to ostre zapalenie ucha z perforacją, zapalenie przewodu albo dren. Zgłoś się w ciągu doby do pediatry lub laryngologa dziecięcego. Jedź pilnie, gdy dziecko ma wysoką gorączkę, jest apatyczne lub wymiotuje, a za uchem pojawił się obrzęk, zaczerwienienie lub małżowina odstaje.
Kiedy iść do lekarza i do jakiego
| Sytuacja | Gdzie |
|---|---|
| Ropa lub wydzielina do 2-3 dni, bez silnego bólu i gorączki | lekarz rodzinny albo laryngolog w ciągu doby-dwóch |
| Wyciek trwa dłużej niż 2 tygodnie, nawraca, cuchnie, z niedosłuchem | laryngolog; przy podejrzeniu perlaka ośrodek otochirurgiczny |
| Wyciek z krwią bez urazu | laryngolog w ciągu doby |
| Obrzęk lub ból za uchem, wysoka gorączka, osłabienie mięśni twarzy, zawroty głowy, sztywność karku, splątanie | SOR, od razu |
| Wodnisty płyn po urazie głowy lub po operacji ucha | SOR, od razu |
| Cukrzyca lub obniżona odporność i bolesne ucho z wyciekiem | laryngolog tego samego dnia |
Dla lekarza rodzinnego: przy wycieku z ucha zbadaj otoskopem przewód i błonę. Nie zlecaj płukania ucha, gdy błona może być perforowana. Wyciek utrzymujący się mimo kilkunastu dni prawidłowego leczenia miejscowego, nawracający, cuchnący, z niedosłuchem lub ziarniną wymaga skierowania do laryngologa z podejrzeniem przewlekłego zapalenia ucha lub perlaka. Obrzęk zausznie, gorączka, objawy neurologiczne lub podejrzenie płynu mózgowo-rdzeniowego to wskazanie do pilnego skierowania do szpitala.
Co robić do wizyty, a czego nie
- Nie moczyć ucha i nie płukać go samodzielnie. Przy uszkodzonej błonie może to nasilić zakażenie i wywołać zawroty głowy.
- Ucho delikatnie osuszyć z zewnątrz. Nie wpychać waty ani patyczków w głąb przewodu.
- Nie wlewać kropli „na własną rękę”, dopóki lekarz nie sprawdzi, czy błona jest cała. Nie wszystkie krople są bezpieczne przy perforacji.
- Przy bólu można zastosować zwykłe leki przeciwbólowe, zgodnie z ulotką.
Jak się leczy wyciek z ucha
Leczenie zależy od przyczyny. W zapaleniach najczęściej stosuje się krople do uszu (z antybiotykiem, czasem z sterydem) i oczyszczenie ucha w gabinecie. Antybiotyk doustny jest potrzebny rzadziej: przy cięższym przebiegu, gorączce albo u osób z grup ryzyka. Gdy przyczyną jest perlak lub przewlekłe zapalenie z niszczeniem struktur ucha, konieczne bywa leczenie operacyjne.
Takie przypadki, przewlekłe wycieki, perlaka i perforacje, leczę na co dzień jako otochirurg. Przyjmuję w Centrum Słuchu i Mowy MEDINCUS w Kajetanach; możliwa jest też konsultacja online.
Źródła i dodatkowe informacje
- Otorrhea – artykuł anglojęzyczny (Wikipedia)
- Rosenfeld RM i wsp. Clinical Practice Guideline: Tympanostomy Tubes in Children (Update). Otolaryngol Head Neck Surg 2022 (PubMed 35138954) – wyciek przy drenach: krople zamiast antybiotyku doustnego
- Steele DW i wsp. Prevention and Treatment of Tympanostomy Tube Otorrhea: A Meta-analysis. Pediatrics 2017 (PubMed 28562289)
- Swimmer’s ear (otitis externa) – informacje dla pacjentów (AAO-HNS)
- Perlak – częsta przyczyna przewlekłego, cuchnącego wycieku
- Perforacja błony bębenkowej – droga wypływu wydzieliny z ucha środkowego
- Zapalenie ucha – przegląd rodzajów zapalenia ucha