Ten artykuł jest częścią przewodnika wysiękowe zapalenie ucha środkowego (płyn w uchu).
Skąd bierze się płyn w uchu u dorosłego
Ucho środkowe jest wentylowane przez trąbkę słuchową, która łączy je z nosogardłem. Gdy trąbka się zatyka, w uchu powstaje podciśnienie i zaczyna zbierać się płyn. U dorosłych najczęstsze przyczyny to:
- przeziębienie, zapalenie zatok, grypa: obrzęk śluzówki zatyka ujście trąbki,
- lot samolotem, nurkowanie, jazda windą w wysokim budynku: nagła zmiana ciśnienia przy zatkanym nosie (uraz ciśnieniowy); więcej w artykule lot samolotem a słuch,
- alergiczny nieżyt nosa, przewlekłe zapalenie zatok, polipy nosa,
- przewlekła niewydolność trąbki słuchowej: trąbka słabo się otwiera nawet bez infekcji,
- palenie tytoniu i refluks żołądkowo-przełykowy, które podrażniają śluzówkę,
- po radioterapii w okolicy głowy i szyi,
- rzadko guz nosogardła, który zatyka ujście trąbki po jednej stronie; więcej: rak nosa, zatok i nosogardła.
Objawy
- uczucie zatkania ucha, jakby było pełne wody,
- przytłumiony słuch, własny głos słyszany głośniej,
- przelewanie, trzaski, „bulgotanie” przy przełykaniu i ruchach głowy,
- czasem szum w uchu i lekkie zawroty głowy.
Silny ból, gorączka i wyciek z ucha nie są typowe dla wysięku; świadczą raczej o ostrym zapaleniu ucha lub perforacji błony bębenkowej. Zobacz zapalenie ucha: rodzaje i objawy.
Kiedy pilnie do laryngologa
- Płyn utrzymuje się dłużej niż kilka tygodni mimo ustąpienia przeziębienia.
- Płyn jest tylko w jednym uchu, bez wyraźnej przyczyny: u dorosłego zawsze wymaga obejrzenia nosogardła endoskopem.
- Towarzyszą mu krwawienia z nosa, zatkana połowa nosa, powiększone węzły chłonne na szyi.
- Słuch pogarsza się nagle i znacznie: może to być nagła głuchota, która wymaga leczenia w ciągu kilku dni.
Rozpoznanie
Laryngolog ogląda błonę bębenkową w otoskopie lub pod mikroskopem, wykonuje tympanometrię i audiogram. U dorosłych bardzo ważna jest endoskopia nosa i nosogardła, która pokazuje ujście trąbki słuchowej i wyklucza guz. Jak czytać wynik tympanometrii: tympanometria: co oznacza wynik.
Leczenie
- Czas. Po infekcji lub locie samolotem płyn zwykle znika samoistnie w ciągu kilku tygodni.
- Przedmuchiwanie uszu (manewr Valsalvy). Zatkaj nos palcami i przy zamkniętych ustach delikatnie wypuść powietrze, aż poczujesz lekkie strzelenie w uszach. Bez siły i nie w czasie silnego kataru z ropną wydzieliną.
- Leczenie nosa. Płukanie nosa solą, leczenie alergii (sterydy donosowe), a przy ostrym katarze krótko krople obkurczające według zaleceń lekarza, nie dłużej niż kilka dni.
- Nakłucie błony bębenkowej (paracenteza) w znieczuleniu miejscowym: lekarz odsysa płyn i od razu poprawia się słuch. Otwór zwykle zarasta w ciągu kilku dni.
- Dren wentylacyjny, gdy płyn wraca lub utrzymuje się miesiącami; u dorosłych zakłada się go zwykle w znieczuleniu miejscowym. Więcej: dreny w uszach.
- Leczenie przewlekłej niewydolności trąbki słuchowej: w wybranych przypadkach stosuje się poszerzanie trąbki balonikiem wprowadzanym przez nos; o kwalifikacji decyduje laryngolog.
Antybiotyki nie są potrzebne, jeśli nie ma ostrego zapalenia ucha.
Płyn w uchu a powikłania
Długo zalegający płyn może prowadzić do wciągania i ścieńczenia błony bębenkowej, kieszonek retrakcyjnych, a rzadko do perlaka. Dlatego wysięk utrzymujący się miesiącami powinien być leczony, a nie tylko obserwowany.
Źródła i dodatkowe informacje
- Otitis media with effusion – artykuł anglojęzyczny (Wikipedia)
- Adenoid Hypertrophy – StatPearls, NCBI Bookshelf (powiększenie tkanki w nosogardle u dorosłych)
- Przerost migdałka gardłowego u dorosłych – w Poradniku